Cẩm nang cho người sử dụng xe đạp P3

  1. MỘT SỐ THAO TÁC LÀM QUEN
Sau khi đã chọn mua được một chiếc xe, bạn nên nắm được một số quy tắc trong việc sử dụng xe sao cho phù hợp.
  1. Các cấp độ xe
Có 5 cấp độ xe được thiết kế để chạy trên các loại đường khác nhau:
  • Xe được thiết kế để chạy trên đường nhựa, bao gồm touring bikes.
  • Xe được thiết kế để chạy trên đường như loại 1, cộng thêm đường sỏi đá nhỏ.
  • Xe được thiết kế để chạy trên đường như loại 2, cộng với đường hơi gồ ghề, có chướng ngại nhỏ. Tất cả xe không có ống nhún sau, và một số có ống nhún sau trọng lượng nhẹ.
  • Xe được thiết kế để chạy trên đường như loại 3, cộng với đường gồ ghề trung bình, có chướng ngại vừa phải, small jumps.
  • Xe được thiết kế để jumping, hucking, chạy trên đường gồ ghề. Đây là cấp độ nguy hiểm và phải có xe và trang phục bảo vệ thích hợp.
 ( Nhận xét: như vậy là trước khi chạy xe, cần biết xe của mình thuộc loại nào để đi đường thích hợp. Không phải đi đường nào cũng được)
  1. Làm quen với các bộ phận điều khiển của xe
Sử dụng sai các bộ phận điều khiển của xe đạp fixed gear có thể gây nguy hiểm. Do vậy trước khi chạy lần đầu với tốc độ cao hoặc trên các địa hình khó, bạn nên chạy chậm trên đường vắng xe để làm quen với xe và các bộ phận điều khiển của nó.
  1. Làm quen và điều chỉnh phanh xe cho phù hợp
Bạn cần làm quen với phanh xe, và điều chỉnh nó cho phù hợp với bạn.
  1. Tránh để mũi giày chạm vào bánh xe
Khi chạy ở tốc độ chậm, bạn không nên đạp lúc đang bẻ lái, vì có thể làm cho mũi giày chạm vào bánh xe, làm xe mất điều khiển. Khi chạy ở tốc độ trung bình hoặc lớn, thì góc bẻ lái nhỏ, bạn sẽ không sợ điều này xảy ra.
  1. Tuân thủ các quy định về an toàn cho người đi xe đạp
Tuân thủ luật lệ giao thông dành cho xe đạp:
  • Dùng tín hiệu bằng tay thích hợp.
  • Chạy thành hàng dọc khi đi số lượng nhiều.
  • Chạy trên làn đường thích hợp, không chạy ngược chiều.
  • Đi đêm phải có đèn tín hiệu hoặc đèn soi đường
  • Không sử dụng ô, điện thoại khi đang tham gia giao thông…
  • Quan sát, chú ý
Quan sát ô tô, xe máy, người đi bộ và những chướng ngại vật khác. Cẩn thận tránh những chổ lồi lõm, rãnh thoát nước, và những chướng ngại vật có thể gây va chạm mạnh với bánh xe hoặc trượt bánh xe. Khi chạy cắt ngang đường ray xe lửa, hoặc rãnh thoát nước, hãy chạy cắt ngang theo góc 90 độ. Nếu bạn không chắc chắn về bề mặt đường, hãy xuống xe và dắt bộ.

Nếu một xe ô tô thình lình cắt ngang đường đi của bạn, hoặc ngừng đột ngột, hoặc mở cửa xe, bạn có thể bị tai nạn. Vì vậy hãy gắn chuông hoặc còi trên xe, và dùng nó để báo hiệu cho mọi người sự có mặt của bạn.
  • Đội mũ và các trang phục bảo vệ thích hợp
Đội mũ bảo vệ khi chạy xe. Mũ phải đáp ứng tiêu chuẩn của CPSC hoặc CE. Mũ phải được tháo ra khi không chạy xe. Nếu mũ bị kẹt, người đội mũ có thể bị nghẹt thở.

Trang phục bảo vệ gồm mũ, kính mắt và găng tay, quần áo ( nếu cần ). Tránh mặt quần dài và rộng, vì nó có thể mắc vào dây xích. Hãy mặc quần áo màu sáng, phản chiếu ánh sáng để người khác dễ nhận thấy bạn, đặc biệt là vào ban đêm.
  • Chạy xe trong các điều kiện khác nhau
Không có hệ thống phanh nào có thể làm việc hiệu quả trong điều kiện ẩm ướt giống như khi trời khô. Ngay cả khi hệ thống phanh được bảo trì và bôi trơn tốt, thì vẫn cần một lực bóp phanh mạnh hơn, và một khoảng cách dừng dài hơn khi bóp phanh. Vì vậy hãy dự đoán khoảng đường dài hơn để dừng khi bóp phanh. Đường ướt sẽ làm giảm lực bám đường, do vậy hãy quẹo cua với góc rộng hơn, chẳng hạn khi chạy trên lá cây ướt, vạch sơn đường, nắp cống…
Khi nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ đóng băng, độ bám đường còn giảm thấp hơn nữa, và hệ thống phanh sẽ không còn làm việc tốt.
Với thời tiết có gió mạnh có thể làm lạc tay lái. Do vậy nên chạy chậm hoặc dùng các phương tiện di chuyển khác.
Cẩn thận khi chạy trong điều kiện thiếu sáng. Đối với những xe có gắn kèm hệ thống gương phản chiếu kèm theo xe. Hãy giử chúng được sạch sẽ. Tuy vậy, hệ thống gương này sẽ không giúp bạn có thể nhìn thấy, hoặc được nhìn thấy, trừ khi có đèn chiếu trực tiếp vào chúng. Do vậy, hãy gắn đèn chiếu sáng phía trước và sau xe khi chạy trong đêm tối.
  • Chạy xe an toàn
  • Không được chạy xe buông thả hai tay
  • Không được treo vật nặng không được cố định lên tay lái, hoặc lên bộ phận khác của xe
  • Không chạy xe trong tình trạng say rượu, hoặc dùng các loại thuốc gây buồn ngủ.
  • Không chạy xe chở quá tải trọng cho phép
  • Khi đến gần chỗ dốc, hãy giảm tốc độ, hạ thấp và dồn trọng lượng cơ thể về phía sau, dùng phanh sau nhiều hơn là phanh trước.
  • Không chạy xe trong điều kiện đường không thích hợp với loại xe của bạn (xem các loại xe trong phần 1).
  • Tất cả các bộ phận của xe đều có giới hạn thời gian sử dụng (tuổi thọ). Tuổi thọ của mỗi bộ phận tùy thuộc vào thiết kế, vật liệu, cách sử dụng, và chăm sóc, ảnh hưởng của môi trường, va chạm… Mặc dù khung xe và các bộ phận làm bằng vật liệu nhẹ (carbon, titan..) có thể có tuổi thọ dài hơn là làm bằng vật liệu nặng hơn(nhôm, thép ), nhưng nó cũng cần được chăm sóc và kiểm tra thường xuyên hơn.
  • Hãy luôn chạy xe ở tốc độ có thể kiểm soát được.
  • Sử dụng phanh đúng cách
Luôn luôn giữ khoảng cách an toàn giữa bạn và các phương tiện phía trước. Điều chỉnh khoảng cách phanh và lực phanh phù hợp với điều kiện đường. Phanh trước quan trọng hơn phanh sau, nhất là trong xe MTB. Bánh sau là bánh dẫn động nên phanh sau có nhiệm vụ giảm tốc độ, do khi chạy người lái hướng về phía trước, hướng tạo mômen xoay của lực đạp cũng hướng ra trước, lực tay lái ấn xuống bánh trước nên rất khó để dùng phanh sau dừng hẳn xe lại trừ khi tốc độ rất thấp. Nếu bóp phanh sau chết, quán tính sẽ kéo xe đi và làm bánh sau trượt (slide or drift?), lúc này xe sẽ mất trọng tâm, rất nguy hiểm. Phanh trước do có sự trợ lực của lực ấn tay lái hướng xuống đất nên dễ dừng xe lại hơn, tuy nhiên khi đang chạy tốc độ cao, bóp đột ngột phanh trước sẽ tạo nên mômen quay với trục quay là trục bánh trước, khiến cho người lái bị lao ra phía trước, cũng rất nguy hiểm. Nhất là với xe có giảm xóc trước, khi bóp phanh, lực ấn tay lái sẽ ấn ống nhún xuống khiến cho trọng tâm xe bị đẩy lên cao càng dễ bị lật hơn. Phanh 2 phanh bằng nhau cũng dễ xảy ra trường hơp này. Phanh bằng phanh trước mạnh hơn phanh sau là cách tốt nhất để ngưng xe, và để tránh bị "lật" (endo) thì luôn đặt trong lượng cơ thể về sau, trên bánh sau thì không sao (đó là lý do xe mtb để yên thấp hơn). Đây là lý do rất có nhiều người chơi mtb, phanh trước dùng phanh đĩa, phanh sau dùng phanh thường, hay dùng đĩa trước to hơn đĩa sau
Quy tắc dùng phanh là dùng phanh sau để giảm tốc đến tốc độ an toàn có quán tính nhỏ thì dùng phanh trước. Cách bóp: Feathering, tức là bóp nháy. Với phanh sau bóp lần đầu hơi lâu 1 chút, rồi sau đó bóp nháy với khoảng thời gian ít hơn để giảm dần tốc độ. Áp dụng điều này vành và má phanh sẽ ít bị mòn hơn, và bánh xe cũng không bị đóng cứng. Với phanh trước thì ngược lại, bóp nháy và thời gian bóp tăng dần. Khi phanh dồn trọng tâm người thấp xuống và đưa trọng tâm ra phía sau.
.

Nhiều hệ thống phanh mới được thiết kế rất “ăn”, kể cả khi đường ướt hoặc sình lầy. Nếu bạn thấy thắng quá “ăn” và không phù hợp với nhu cầu sử dụng của bạn, hãy đổi loại phanh khác.
  • Sử dụng tay đề đúng cách
Tay đề cho phép bạn chọn tỷ số truyền động thich hợp. Tay đề bên trái điều khiển bộ sang số trước ( số đĩa), tay đề bên phải điều khiển bộ sang số sau ( số líp). Không được điều khiển đồng thời 2 tay đề. Chỉ điều khiển tay đề (đổi số) khi đang đạp pedal về phía trước. Khi bạn đang đổi số, hãy đạp nhẹ nhàng lên pedal để việc đổi số dễ dàng hơn, tránh cho dây xích bị uốn cong, và tránh bị tuột xích. Tránh sang số khi đang chạy qua chổ đường dằn xóc, vì có thể làm tuột xích.
  • Đỗ xe an toàn
Khi ngừng xe, hãy để xe bạn nằm ngoài đường đi của xe khác. Không dựa xe bằng bộ sang số sau, vì có thể làm cong bộ sang số. Không để xe bị đổ hoặc nằm ngang, vì có thể làm rách tay nắm và yên xe. Sử dụng bộ cố định xe (racks) không đúng cách, có thể làm cong bánh xe.
  • Bảo quản và chăm sóc xe
Mua khóa chống trộm để bảo vệ xe của bạn khỏi bọn trộm. Không được rời khỏi xe không được khóa mà không có sự giám sát cẩn thận.
  • Bảo quản xe cẩn thận
Khi không sử dụng xe, hãy để nó ở nơi tránh nước, ánh nắng. Không để xe gần nguồn điện, vì khí ozon có thể phá hủy sơn và cao su. Nước sẽ làm rỉ sét các bộ phận kim loại. Ánh nắng mặt trời sẽ làm phai màu sơn, và phá hủy bộ phận bằng cao su.
Nếu bạn dự định không sử dụng xe trong thời gian dài, hãy lau sạch xe, bôi dầu. Xả bớt hơi ra khỏi bánh xe, sạc đầy điện cho ắc quy (pin) và treo xe lên khỏi mặt đất.
  • Các dụng cụ sửa chữa
Mang theo xe các dụng cụ sửa chữa như bơm, săm xe, bộ đồ nghề để bạn có thể tự sửa chữa xe trên đường đi. Nếu bạn đi vào ban đêm, hãy mang theo pin và bóng đèn dự phòng.
  • Chỉ sử dụng phụ tùng đúng loại
Chú ý quan trọng: không được tác động lên khung xe và phuộc như là cưa, dũa, khoan, gắn phuộc không tương thích và làm những tác động khác tương tự. Bất cứ sự tác động nào như trên sẽ gây lực căng lên khung, phuộc và làm chúng bị phá hủy.
Không phải bất cứ loại phụ tùng nào cũng có thể gắn lên xe của bạn. Thí dụ một giá chở trẻ em có thể làm ảnh hưởng đến sự ổn định của xe. Nếu bạn không chắc về sự tương thích của phụ tùng mà bạn định gắn thêm hoặc thay thế, hãy hỏi nhà cung cấp xe.
  • Giữ xe sạch sẽ
Nếu xe bị bẩn, hãy lau nó với vải mềm và ướt cùng với nước dùng để lau xe, hoặc nước rửa chén pha loãng. Không được dùng các dung dịch tẩy hoặc hóa chất để lau xe, vì chúng có thể làm hư lớp sơn.
  • Giữ gìn xe khi sửa chữa hoặc vận chuyển
Không được cột hoặc dùng dụng cụ cố định sườn xe trong lúc đang vận chuyển hoặc sửa chữa. Vì điều này có thể làm hư lớp sơn, làm móp, méo sườn xe, hoặc thậm chí làm phá hủy một số loại khung sườn làm bằng vật liệu nhẹ.
Khi cần cố định xe để sửa chữa, hãy cố định cốt yên. Khi cần cố định xe để vận chuyển, hãy cố định bánh xe và phuộc.
Khi bạn cần vận chuyển xe bằng phương tiện khác, hãy chú ý kê (độn) xe, và sử dụng thùng đựng xe.
  • Kiểm tra độ căng của dây xích ( với xe có líp và đĩa cố định ):
Dùng ngón tay để nâng dây xích lên xuống. Khoảng di chuyển phải từ 6 - 12mm . Nếu ít hay nhiều hơn thì phải điều chỉnh.
 
  • Bảo trì xe
Lịch bảo trì dưới đây cho xe sử dụng trong điều kiện bình thường. Nếu bạn chạy xe thường xuyên, hoặc chạy trong điều kiện mưa, đường xấu, bạn cần bảo trì xe thường xuyên hơn. Nếu có một bộ phận có dấu hiệu hư hỏng hoặc không hoạt động bình thường, bạn cần sửa chữa hoặc thay thế nó trước khi tiếp tục sử dụng xe. Với xe mới mua, cần kiểm tra độ căng của các dây cáp, và tình trạng của các bộ phận khác. Sau khi mua xe 2 tháng, bạn cần mang xe đến nơi bán để kiểm tra lại tình trạng của xe.
Bảo trì hàng tuần
Lau sạch xe
Kiểm tra độ căng của nan hoa
Kiểm tra áp suất lốp
Kiểm tra độ mòn của phanh và điều chỉnh cho phù hợp
Kiểm tra độ căng chùng của xích
Kiểm tra và bôi trơn ống nhún trước, sau
Bảo trì hàng tháng
Kiểm tra độ gắn chặt của ghi đông và cổ phốt
Kiểm tra độ gắn chặt của yên và cọc yên
Kiểm tra độ mòn của dây cáp đề, cáp phanh
Kiểm tra và bôi trơn tay đề, bộ sang số
Kiểm tra các vòng bi
Kiểm tra độ mòn của vành xe
Bảo trì hàng năm
Bôi trơn tay lái và cổ phốt
Bôi trơn cốt yên
Siết lại pedal
Siết lại bạc đạn các ổ trục
Siết lại bát cổ phốt
Siết lại phuộc nhún trước
Dụng cụ cần để bảo trì xe
Cơ bản ta cần những dụng cụ sau để có thể bảo dưỡng cũng như sửa chữa các lỗi nhỏ:
  • Tuốc-nơ-vit các cỡ loại - , + , * , ∆
  • Lục lăng các cỡ
  • Bộ đầu khẩu vặn ốc
  • Cờ lê
  • Mỏ lết
  • Kìm các loại
  • Bộ đồ móc lốp, vá săm
  • Bơm hơi
  • Bơm áp suất cao dùng cho ống nhún trước và sau…
  1. Cách điều chỉnh các bộ phận
  1. Yên xe
Điều chỉnh yên xe thích hợp sẽ tạo sự thoải mái cho người chạy, ngay cả trên quãng đường dài.
  • Để chọn góc nghiêng của yên thích hợp, trước hết chạy thử xe với mặt yên nằm ngang.

Với xe có ống nhún sau, hãy để đầu yên xe hơi thấp xuống, sau cho khi ngồi lên thì bề mặt yên sẽ nằm ngang.
  • Có thể di chuyển yên về phía trước hoặc sau để có tư thế ngồi tốt nhất.
Chú ý: điều chỉnh vị trí yên không đúng, có thể gây chèn ép các mạch máu và làm cho chân bạn bị đau hoặc tê cứng. Nếu sau khi đã điều chỉnh lại, bạn vẫn bị đau, hãy thay thế loại yên khác.
  • Điều chỉnh chiều cao yên
  • Với xe MTB chạy ở đường phố

+       Ngồi lên yên với tư thế giống như khi đang chạy, chân không mang giày, gót chân đặt lên pedal.
+       Điều chỉnh chiều cao yên sao cho chân có thể duổi thẳng khi đạp hết cở.
+       Khi điều chỉnh đúng, bạn mang giày vào, khi đạp hết cở, cẳng chân vẫn còn hơi gập nhẹ là được.
Chạy MTB thường để yên thấp hơn, chân chùng nhiều hơn, để khi đổ dốc, có thể lui người về sau nhiều hơn, giữa cân bằng cho xe, như hình sau:
 
  • Với những loại xe khác phải để yên sao cho gót chân đặt lên pedal và đầu gối sẽ hơi chùng để có được cảm giác thoải mái nhất
Chú ý: Khi điều chỉnh, vạch tối đa trên cốt yên vẫn phải nằm trong sườn xe. Nếu bạn điều chỉnh yên cao hơn, cốt yên có thể rơi ra ngoài.
 
  1. Kiểm tra cổ xe ( Headset)
Bóp phanh trước, và đẩy xe về phía trước và sau để kiểm tra độ “rơ” của cổ xe
Nhấc bánh trước lên, và bẻ tay lái sang 2 bên. Nếu tay lái cứng hoặc không “êm”, bạn cần điều chỉnh lại
Chú ý: điều chỉnh cổ xe cần dụng cụ chuyên dùng, và kinh nghiệm. Do vậy bạn không được tự điều chỉnh, mà phải mang xe đến nơi bảo trì.
  1. Kiểm tra hệ thống trục giữa (crankset)
Lấy dây xích ra khỏi đĩa, rồi quay sao cho 1 giò đĩa song song với gióng đứng. Dùng một tay giữ đùi đĩa, một tay giữ gióng đứng, rồi đẩy chúng theo hướng lại gần và xa nhau để kiểm tra độ “rơ” của trục giửa.
Nếu đùi đĩa không thể quay nhẹ nhàng, hoặc có tiếng kêu khi quay, bạn cần mang xe đến nơi bảo trì để kiểm tra lại.

Xem thêm : Cẩm nang cho người sử dụng Fixedgear P1


  • Website www.xedapgap.com đã thực hiện thủ tục thông báo và đã được xác thực tại Cổng thông tin Quản lý hoạt động thương mại điện tử của Bộ Công Thương ngày 04/09/2013
    Copyright © 2011 - 201​3. All Rights Reserved by TOPBKIE. Công ty chủ quản: Công ty cổ phần Kinh Đô Thăng Long
  • Xe đạp fixed gear
    5 (100%) 83 votes
    DMCA.com Protection Status